Op zoek naar Riverwood: Njoki Muhoho en het gelukkige toeval dat jonge filmmakers samenbrengt

Hoe je het ook noemt, soap, drama, feuilleton, seifenoper, مسلسل – ze zijn over de hele wereld geliefd bij het publiek. "Maar wij noemen ze telenovellen", zegt Njoki Muhoho resoluut. En als je op zoek bent naar een expert op het gebied van Afrikaanse verhalen, dan is zij de persoon met wie je moet praten. Officieel is Njoki de oprichter en uitvoerend producent van Zebra Productions Kenya, een Keniaans bedrijf dat alleen uit vrouwen bestaat en bekend staat om zijn tv- en filmproducties. Maar iedereen in de branche zal je vertellen dat Njoki veel meer is dan haar titel doet vermoeden.

Njoki, de veelvuldig bekroonde producent van grote namen van de Oost-Afrikaanse tv, zoals Changes en Mama Duke, is ook de oprichter en voormalig directeur van de MultiChoice Talent Factory, een volledig gefinancierde filmacademie in Oost-Afrika. Sinds 2023 werkt Zebra Productions Kenya samen met het Canon Miraisha-programma, dat de volgende generatie Afrikaanse filmmakers en tv-producenten traint en begeleidt. Maar om ook maar een beetje te kunnen begrijpen hoe belangrijk het is om vaardigheden op filmgebied in de regio te bevorderen, moet je helemaal teruggaan naar de jaren zeventig. En een dorp vol ondernemersgeest...

Toen ze op zoek was naar een plek voor haar kantoren en studio, vond Njoki Nderi Village, zo'n twintig minuten verwijderd van het stadscentrum. Het is typisch Afrikaans, maar met ongebruikelijke aspiraties. "Ik noem het het 'filmdorp', omdat daar de echte filmindustrie van Kenia is begonnen", legt ze uit. "De jonge mannen werkten allemaal in een winkelstraat in Nairobi, vol met elektronicawinkels, waar mensen videorecorders, VHS-banden en dat soort dingen kochten. En camera's. Natuurlijk waren dat in die tijd nog camcorders."

Zulke apparatuur lag buiten het bereik van deze jonge mannen omdat die erg duur was, maar ze hadden wel dromen. Ze huurden, leenden of spaarden om te kunnen kopen wat ze nodig hadden. "Ze maakten toen films zonder technische opleiding, zonder scripts, zonder wat dan ook. Binnen een paar weken hadden ze een paar ideeën bedacht, gefilmd, gemonteerd en op cd's of dvd's gezet. En ze verkopen het!"

Deze vastberaden creatievelingen waren de grondleggers van wat nu bekend staat als The Riverwood Industry – het antwoord van Oost-Afrika op Nollywood. "Waarom River? Omdat die winkelstraat River Road heet – de Nairobi-rivier stroomt vlakbij." In de jaren daarna werd Nderi Village een symbool voor filmmaken en voelde het soms als een levende filmset. "Zoals ik het zie: als je met een camera over een dorpsweggetje loopt en je ziet een ezel of een hond, en je roept 'cut!', dan stoppen ze echt met lopen!", lacht ze.

Njoki besefte dat het dorp vol stond met panden die klaar waren om opgeknapt te worden voor de telenovellen-serie – de perfecte plek om grond te kopen. "Ik had net de opdracht gekregen om een Zuid-Afrikaanse telenovelle aan te passen aan de Keniaanse context. Het was een onverwacht succes omdat het tijdens de coronacrisis werd uitgezonden." Het was een langlopende productie, wat betekende dat er twaalf maanden lang continu werd gewerkt. En zo werd Nderi Village de perfecte 'vaste set'. Het nieuws verspreidde zich en al snel kwamen mensen naar haar toe om hun land te verkopen. Ze besefte dat gezinnen snel geld moesten zien te krijgen om hun kinderen naar de universiteit te kunnen sturen. "Ouders kwamen naar me toe en zeiden: 'Mijn kind heeft van de overheid geen studiebeurs gekregen'," legt ze uit. "Ik heb het geld snel nodig, anders missen ze de kans."

Ze begon te merken dat er iets bijzonders om haar heen gebeurde. Een dorp waar filmmaken in het bloed zit, waar gezinnen hun kinderen graag steunen en waar super veel jonge mensen zijn die vol zitten met talent en ambitie. En dat precies naast haar bedrijf, dat de opdracht had gekregen om het soort televisie te maken dat perfect was voor Nderi en zijn mensen. Dus opende ze, tot verbazing van velen, een wijkkantoor in het plaatselijke winkelcentrum, waar ze audities aankondigde. "Ik kocht een whiteboard en stiften en schreef: 'Ben je tussen de 18 en 26 jaar oud? Heb je interesse in acteren? Ervaring is niet nodig.' Er kwamen meer dan honderd mensen opdagen.

Tegelijkertijd begon ze te praten met Canon Central & North Africa, en de twee vonden elkaar, wat leidde tot een sterke samenwerking met Miraisha om mentorschap aan te bieden op het gebied van video en fotografie. Het was een unieke kans voor jonge mensen en een geweldige kans om het vak te leren, vooral omdat ze wisten dat elke aflevering waaraan ze werkten een enorm publiek zou kunnen trekken. "Veel Kenianen kijken naar zulke series", zegt Njoki. "En de feedback is onmiddellijk. Als ik wil weten of een aflevering een hit is, hoef ik alleen maar vijf minuten na de uitzending op social media te kijken."

Het formaat is inderdaad een bijna perfecte omgeving voor dit soort cyclische portfolio-opbouw, omdat "ze in opdracht worden gemaakt", legt ze uit. "Ze bieden doorlopende financiering, in tegenstelling tot films." Haar Miraisha-studenten werken in blokken van drie maanden samen met het Zebra-team, waarbij ze Canon-technologie gebruiken en worden begeleid door Canon Certified Trainers. Ze leren niet alleen vaardigheden achter de camera, maar ook belangrijke commerciële dingen, zoals pitchen, representatie en ethiek, allemaal in de context van de Keniaanse filmindustrie. Na hun afstuderen blijven sommigen bij Njoki werken, waar ze blijven leren en hun carrière verder ontwikkelen. Anderen gebruiken hun vaardigheden in de industrie, met zo'n 2023 afgestudeerden die zich aansloten bij het team van Kenia's beroemde tv-programma Salem.

In Afrika zeggen we altijd: 'Ik zal je een verhaal vertellen'." En het publiek moet antwoorden: 'vertel het ons' – ze moeten je toestemming geven", glimlacht Njoki. "Want elk authentiek verhaal in Afrika is nooit opgeschreven. Het werd gedeeld." En als je erover nadenkt, is dit hoe alle beste verhalen beginnen – in de woorden, waarheden en levens van mensen ("De geleefde Afrikaanse ervaring"). Daarom zijn Njoki en haar studenten zo goed in wat ze doen. "Telenovellen zijn bedoeld om te inspireren. Hoe moeilijker het leven is, hoe meer mensen gewoon dingen willen zien die hen een goed gevoel geven", voegt ze eraan toe. En als je het zo bekijkt, lijkt het wel alsof de wereld van Zebra Productions en Miraisha bijna een eigen telenovelle-verhaal zou kunnen zijn: jonge Afrikanen die ervan dromen films te maken, ontmoeten de leidende kracht van een vrouw die hun leven verandert.

Lees meer over ons Miraisha-programma.