Onderwater filmen in VR: koraalriffen vastleggen met de Canon EOS R5 C

Het lijkt me op z'n plaats om me even tot je te richten om je te laten kennismaken met virtual reality, omdat VR je in gedachten ergens anders naartoe neemt en je voor even in de wereld van iemand anders laat stappen. Voordat we ons in de technologie verdiepen moet je onthouden dat het beste van VR is dat je vergeet dat het bestaat. Laten we om te beginnen zien waarom dit belangrijk is…

Door de samenwerking van Canon Europe met Coral Spawning International en Nature Seychelles ontdekten ze dat enkele van de grootste uitdagingen voor deze organisaties liggen in voorlichting; hun werk en de bedreigingen voor onze oceanen delen – en wat dit voor de wereld betekent.

"De biodiversiteit van riffen is van fundamenteel belang voor de gezondheid van de oceanen", legt marien bioloog en oprichter van CSI dr. Jamie Craggs uit. "Elke keer dat we ademhalen krijgen we zuurstof die afkomstig is uit oceaansystemen. We hebben dus gezonde oceanen voor gezonde mensen nodig."

Momenteel hebben koraalriffen het moeilijk. Door warmere, meer vervuilde oceanen staan ze onder ongekende druk. Al bij een stijging van maar één of twee graden stoot het koraal de kleine algen uit waar het zich mee voedt. Zonder die algen krijgt het onvoldoende voeding en wordt het wit, ook wel 'verbleking' genoemd. Hoe warmer de oceanen worden, hoe meer het koraal verbleekt. Hierdoor wordt het voor riffen moeilijker om zich te herstellen, zo niet onmogelijk.

Maar het is nog een hele opgave om dit aan de wereld te laten zien, zoals koraalbioloog en cinematograaf Madeline St Clair maar al te goed weet. Haar motto luidt: je beschermt waar je van houdt, maar je kunt niet houden van wat je niet kent. En daarom greep ze de kans met beide handen aan om zich aan te sluiten bij een klein maar onvermoeibaar team, met onder meer Mark Fensome, Virtual Reality Product Specialist bij Canon Europe. Ze ging de uitdaging aan om het echte verhaal van de riffen van de Seychellen op een meeslepende manier te vertellen.

De grootte van de crew is eigenlijk belangrijker dan je misschien denkt, en dat is grotendeels te danken aan de compacte grootte, de draagbaarheid en de eenvoud van de technische opstelling.

"Toen filmen in 3D en VR nog in de kinderschoenen stond, had je twee camera's, twee fisheye-objectieven en twee sensoren nodig. Het resultaat was twee bestanden om te verwerken. Ervoor zorgen dat beide camera's goed gesynchroniseerd en uitgelijnd waren, was altijd een hele klus", legt Mark uit. Om dezelfde virtuele ervaring te creëren, gebruikte Madeleine maar één camera: de Canon EOS R5 C met het RF 5.2mm F2.8L Dual fisheye-objectief. Deze werden aangepast zodat ze in een op maat gemaakte waterbestendige behuizing pasten.

"De camera was een bewuste keuze, omdat we lange opnamen gingen maken", voegt Mark toe. "We wilden ook 8K 60p RAW LT kunnen opnemen voor de beste kwaliteit. Door de EOS R5 C met de ingebouwde ventilator te gebruiken, zou hij in de behuizing zo koel mogelijk blijven."

Als je in zo'n ongebruikelijke omgeving filmt, wil je het zo simpel mogelijk houden. Wat betreft de uitrusting maakte het feit dat het om virtual reality ging eigenlijk makkelijker: één camera, één objectief en een externe accu, allemaal in de onderwaterbehuizing. Het leverde een bijzonder eenvoudige workflow op. "Je exporteert dan gewoon één bestand naar onze EOS VR Utility-software", legt Mark uit.

Hoewel er mensen aanwezig waren om te helpen bij de opnamen, lag het camerawerk volledig in de bekwame handen van Madeline. Nou ja, bijna dan.

Misschien denk je dat je met minder apparatuur ook voor minder uitdagingen komt te staan, maar ironisch genoeg was er één probleem ongerelateerd aan technologie. "We vonden een klein maar ongelofelijk mooi stuk koraal; heel veel verschillende soorten, ongerept", vertelt Madeline. Maar deze perfectie had een prijs. Als je íets nodig hebt bij filmen in virtual reality, dan is het wel stabiliteit. "Maar er was een enorme hoeveelheid van wat we 'surge' noemen, waarbij het water heen en weer beweegt." Toen ze naar een alternatieve plek zochten, vonden ze alleen het ene na het andere aangetaste rif. Dus moest Madeline letterlijk de harde stroming trotseren.

"Onder het kristalheldere, strakke wateroppervlak kan het echt lijken op turbulentie", legt ze uit. "Je bevindt je in een wereld die veel driedimensionaler is, waar het water om je heen ook beweegt. Dat geeft je meer flexibiliteit in de manier van filmen, maar maakt het ook een stuk moeilijker omdat je overgeleverd bent aan de elementen."

Ter voorbereiding gingen ze naar een plaatselijk zwembad, waar ze urenlang verschillende duikposities uitprobeerden. "Bij virtual reality film je op ooghoogte", zegt Madeline. "Maar we duiken horizontaal, dus dat gaat niet werken."

Ze moesten met veel zaken rekening houden voordat ze er überhaupt aan konden denken om aan boord van de boot te gaan. "We moesten natuurlijk problemen oplossen van een heel ander niveau dan bij een normale opname", vertelt ze. "We moesten de perfecte plek vinden voor de meeslepende ervaring van het koraal, terwijl we genoeg afstand moesten houden voor de juiste scherpstelling en scherptediepte."

Ze hebben ook grondig de bestendigheid van de uitrusting getest, om er zeker van te zijn dat de camera goed in het water lag en, belangrijker nog, dat alles waterdicht was. Na elke duik werd de camera uit de onderwaterbehuizing gehaald om de beelden naar een MacBook Pro te exporteren en te controleren met een VR-headset. Daarna werd deze weer teruggeplaatst en met een pomp onder druk gezet, voordat Madeline zich weer klaarmaakte en helemaal opnieuw begon. "De behuizing was een van de eerste exemplaren in zijn soort, zonder optie voor een externe monitor", legt Mark uit. Dit maakte een over het algemeen eenvoudig proces wat ingewikkelder, maar de extra tijd gaf hun wel een welkome adempauze.

Door de tijd te nemen voor tests, leerden ze ook het een en ander over het belang van O-ringen. Mark herinnert zich nog steeds dat hij eerst in paniek raakte: "er zat water in de behuizing!" Gelukkig was er niets beschadigd, maar we konden de oorzaak maar niet vinden. "We waren allemaal bang dat het omhulsel gebarsten was, maar Madeline had een idee." Ze ontdekte dat er een O-ring ontbrak op het overdrukventiel. Na een enorme zucht van verlichting konden we weer doorgaan met de opname.

Bij het rif stonden er echter nog meer uitdagingen te wachten. De harde stroming bleef Madeline heen en weer, vooruit en achteruit slingeren terwijl ze probeerde de camera zo stabiel mogelijk te houden. "Bij VR is dit belangrijk," zegt Mark, "want als je de headset draagt, zien je ogen de beweging, ook al voel je die niet. Je hersens proberen de oorzaak te vinden en dan kun je je misselijk gaan voelen of ongemak ervaren, vooral als je pan-bewegingen maakt of naar links en rechts beweegt."

Uiteindelijk werd het zo heftig dat er wat ouderwetse menselijke vindingrijkheid aan te pas moest komen. Vijftien meter onder de zeespiegel, "de perfecte filmplek met prachtig koraal en uitstekend licht", namen Madeline, haar duikpartner Sophie en een team van Nature Seychelles het op tegen de oceaan om iets nieuws te proberen: een statief op de zeebodem bevestigen. "We bonden er gewichten aan met duikriemen en bevestigden een drijvend hulpmiddel om de zware opstelling op de zeebodem te krijgen. Daarna hebben we de camera en het VR-objectief erop gezet". Wonder boven wonder werkte dit en de beelden van de zelfgemaakte diepzee-installatie waren een succes.

Als je de headset voor het eerst opzet, nog voordat je de schoonheid van het koraal hebt kunnen bewonderen, valt één ding meteen op. Hoeveel het voelt als duiken. En ondanks alle tests en planning bleek dit uiteindelijk gewoon toeval te zijn. "Soms kan VR via een headset onnatuurlijk lijken, maar in dit geval is het juist gunstig voor de ervaring, omdat je nog sterker het gevoel krijgt dat je duikt; bijna alsof je door Madeline's masker kijkt en alles met eigen ogen ziet. Je moet zelfs je hoofd bewegen voor het hele beeld, net als in het echt", legt Mark uit.

Het is een klein maar belangrijk detail, omdat je er bij goede VR in gaat geloven.

De meesten van ons zullen nooit echt een masker opzetten of de adembenemende schoonheid van een koraalrif met eigen ogen ervaren. Dat betekent dat om de tragiek van het verlies van riffen te begrijpen, je ook een sprong in het diepe moet maken. Door middel van virtual reality kunnen organisaties als Coral Spawning International en Nature Seychelles ons helpen ons ongeloof opzij te zetten en een bedreigde wereld te verkennen die zeer echt is.