Til je portretfotografie naar een hoger niveau door over te stappen op de handmatige modus

Met systeemcamera's van Canon kun je eenvoudig opnamen maken in de handmatige modus (M). Het is niet nodig om een externe lichtmeter te gebruiken of meerdere testopnamen te maken. Je kunt de belichting in realtime bekijken via de elektronische zoeker en je instellingen aanpassen voordat je de foto maakt. Het is snel, intuïtief en maakt de handmatige modus toegankelijker dan ooit. Maar wat is dan het voordeel van je belichting handmatig instellen?

Handmatig instellen zorgt voor consistente opnamen. Als het licht niet verandert, blijft de belichting hetzelfde. Hierdoor kun je je concentreren op het onderwerp, de compositie en de kadrering tijdens het maken van opnamen en hoef je minder tijd te besteden aan het bewerken van je foto's.

Je kunt alle drie de belichtingselementen instellen tijdens het maken van opnamen in de handmatige modus: diafragma, sluitertijd en ISO. Je kunt de ISO-waarde ook instellen op Auto en de gevoeligheid van de camera door de camera zelf laten aanpassen. Om elk aspect van de belichting te kunnen bepalen, gebruikt fashion- en portretfotograaf Samuel Sarfati altijd de handmatige modus, zelfs tijdens dynamische portretopnamen.

"Ik wil er zeker van zijn dat ik de volledige controle over mijn beeld heb", zegt hij. "Ik zie het effect van het wijzigen van de instellingen rechtstreeks in mijn zoeker, wat geweldig is. Hierdoor kan ik me tijdens een opname concentreren op mijn foto's en de controle over elk aspect houden."

Samuel maakt al handmatige opnamen sinds zijn vader hem met een vintage filmcamera kennis liet maken met fotografie. Als je het gewend bent om opnamen te maken met je camera ingesteld op volledig automatisch, kan het een te grote stap lijken om de handmatige modus te gaan gebruiken – vooral bij portretfotografie, omdat je daarbij ook op heel veel andere dingen moet letten. Hier volgt een stapsgewijze handleiding om op de handmatige modus over te stappen, inzicht te krijgen in automatische modi zoals de Scene Intelligent Auto-modus, meer controle te krijgen met semiautomatische modi zoals Diafragmavoorkeuze, en vervolgens alle drie de elementen van de belichtingsdriehoek onder de knie te krijgen als je klaar bent om te experimenteren met handmatige belichting.

Als eerste stap moet je begrijpen wat automatische modi voor je kunnen betekenen als je een van deze modi selecteert met het programmakeuzewiel boven op de camera. De Scene Intelligent Auto-modus draait om snelheid en gemak. Deze modus zorgt voor de belichting, zodat jij je kunt concentreren op de persoon die je fotografeert en de uitstraling die je wilt bereiken. De camera detecteert dat iemand in het kader staat en optimaliseert automatisch de instellingen voor een portret. Volledig automatische modi bieden echter beperkte creatieve controle. Je kunt bijvoorbeeld geen diafragma-instelling selecteren om de scherptediepte nauwkeurig te regelen, maar je kunt wel de functie Creatieve hulp gebruiken om de achtergrondvervaging aan te passen.

De speciale scènestand Portret optimaliseert de instellingen voor portretten, zoals het vervagen van de achtergrond met een groot diafragma en het verzachten van huidtinten en haar. Net als bij Scene Intelligent Auto kun je geen specifiek diafragma, sluitertijd of ISO instellen, dus deze scènestand is beperkter dan geavanceerdere opnamemodi. Je kunt wel de RAW-beeldkwaliteit kiezen, waardoor je de algehele belichting nauwkeurig kunt instellen wanneer je je opnamen verwerkt in Canon's Digital Photo Professional-bewerkingssoftware.

Met de creatieve modi heb je meer creatieve controle, zodat je handmatig een of meer belichtingselementen kunt instellen voor een specifiek effect. Diafragmavoorkeuze is ideaal voor portretfotografie, omdat je in deze modus het diafragma kunt aanpassen om de scherptediepte te wijzigen en je onderwerp te laten opvallen. De camera past automatisch de sluitertijd aan (en ISO als je deze hebt ingesteld op Auto ISO) om je een standaardbelichting te geven. Als je Auto ISO gebruikt, kun je op de meeste Canon-camera's de langste sluitertijd opgeven om te voorkomen dat de camera een langere sluitertijd kiest. Zo voorkom je onscherpte die wordt veroorzaakt door camerabewegingen of bewegingen van het onderwerp.

Semiautomatische modi geven je echter niet de consistentie van de handmatige modus. Als de achtergrond voor je portret helderder of donkerder wordt, kan de camera een andere algehele belichting kiezen. Gebruik belichtingscompensatie om deze te corrigeren.

Als je de handmatige modus voor de eerste keer gebruikt, weet je misschien niet wat je als eerste moet instellen: het diafragma, de sluitertijd of de ISO. Alle drie hebben invloed op de belichting, maar wel allemaal op een verschillende manier.

Stel eerst het diafragma in als controle over de scherptediepte (hoeveel van de scène scherp is) de prioriteit is, omdat dit waarschijnlijk het geval is bij het maken van een portret. Grote diafragma's (lage f-getallen) verminderen de scherptediepte, kleine diafragma's (hoge f-getallen) vergroten deze. Door een groot diafragma in te stellen, kun je het onderwerp gemakkelijker van de achtergrond scheiden.

De sluitertijd bepaalt hoe beweging in je foto wordt vastgelegd, of dat nu beweging van het onderwerp is of beweging van de camera bij handmatig fotograferen. Als je actieopnamen maakt, stel je als eerste de sluitertijd in. Met kortere sluitertijden kun je scherpere opnamen maken, dus als je een diafragma hebt geselecteerd voor een portret, stel je een sluitertijd in waarmee je scherpe opnamen vanuit de hand kunt maken. Het is doorgaans slim om te beginnen met een sluitertijd die gelijk is aan het omgekeerde van de brandpuntsafstand die je gebruikt, dus 1/100 seconden met een brandpuntsafstand van 100mm. Beeldstabilisatie kan je helpen om scherpere opnamen te maken bij langere sluitertijden, maar dit stabiliseert alleen jouw bewegingen, niet die van je model. Als het model tijdens de belichting beweegt, kan het beeld nog steeds onscherp zijn. Om een veilige sluitertijd te kiezen, kun je testopnamen met verschillende sluitertijden maken en kijken welke resultaten het beste overeenkomen met je wensen.

Je kunt ISO zien als een bedieningselement waarmee je de gewenste combinatie van diafragma en sluitertijd kunt gebruiken in de lichtomstandigheden. Het is de eerste instelling die Samuel aanpast wanneer het licht verandert. "Ik probeer de ISO tussen de 100 en 1600 te houden", zegt hij, "maar ik kies wel voor een hogere waarde als dat nodig is vanwege de kwaliteit van het RAW-bestand en de mogelijkheid om ruisreductie toe te voegen wanneer ik het verwerk."

Je kunt de ISO verhogen of verlagen afhankelijk van het beschikbare licht. Je kunt de ISO ook instellen op Auto en de camera zelf aanpassingen laten doen wanneer het licht verandert. Je kunt zelf bepalen hoe helder of donker de algehele belichting is met behulp van belichtingscompensatie als je Auto ISO gebruikt.

Nadat je de gewenste belichting hebt ingesteld met het diafragma, de sluitertijd en de ISO-waarde, kun je indien gewenst een van de instellingen wijzigen. Misschien wil je een groter diafragma gebruiken voor een minder geringe scherptediepte of een kortere sluitertijd om een bewegend onderwerp vast te leggen.

Als je echter slechts één instelling wijzigt, maak je de afbeelding ook lichter of donkerder. Denk aan de drie belichtingselementen die samenwerken: als je het diafragma één stop opent om bijvoorbeeld meer licht binnen te laten, moet je dit compenseren door de sluitertijd of de ISO-waarde één stop te verlagen om dezelfde belichting te behouden.

Beslissingen nemen onder tijdsdruk, zoals tijdens een relatief snelle portretfotoshoot, kan in het begin een grote uitdaging lijken, maar er zijn manieren om ze vol vertrouwen te beheren. Door een Canon RF-lens met een control ring en een EOS R-systeemcamera met twee keuzewielen te koppelen, kun je het diafragma, de sluitertijd en de ISO aan afzonderlijke bedieningselementen toewijzen.

"Ik gebruik de control ring voor ISO, en het diafragma en de sluitertijd stel ik op de body in", legt Samuel uit. "Hierdoor kan ik alles heel snel aanpassen." Omdat hij elke dag opnamen maakt, is het aanpassen van de instellingen voor hem een tweede natuur. "Ik denk er niet meer over na", zegt hij. "Het lijkt wel op het spelen van videogames. Als je een game speelt, denk je niet na over de knoppen, je doet het gewoon. Als je je camera kent, kun je alles in je afbeelding regelen."

Ondanks dat je de belichting zelf instelt in de handmatige modus, blijft de lichtmeter van de camera wel actief. Naarmate je het diafragma, de sluitertijd en de ISO verandert, beweegt de markering van het belichtingsniveau naar links en rechts langs de schaal aan de onderkant van de zoeker en het display aan de achterkant. Als de markering zich in het midden bevindt, wordt het gemeten gebied geregistreerd als een middentoon. Als het naar de linkerkant van de schaal beweegt, wordt het gemeten gebied als donkerder geregistreerd. Als de knop naar rechts beweegt, wordt het gebied als helderder geregistreerd.

Door je belichtingsinstellingen zo aan te passen dat de positie van de markering van het belichtingsniveau overeenkomt met de tint van het onderwerp dat je fotografeert, heb je een goed beginpunt.

Het belangrijkste om te onthouden is dat de meter van de camera slechts een richtlijn is. Hij kan je inzicht geven in hoe een belichting een tint in je foto plaatst, maar hij weet niet welke stemming je probeert te creëren.

Je hoeft niet te vertrouwen op de markering van het belichtingsniveau in de zoeker, en ook niet op de helderheid van het display zelf. Door het live histogram in te schakelen, kun je precies zien hoe de afbeelding zal worden belicht voordat je een foto maakt.

Hierdoor kun je eenvoudig verder gaan dan alleen het produceren van een standaardbelichting en creatieve beslissingen nemen over hoe je een helderdere of donkerdere belichting kunt gebruiken om de uitstraling van een portret te verbeteren.

Bij Samuel wordt het histogram continu weergegeven. "Ik zorg er altijd voor dat ik de belichting instel in de ruimte waar ik moet zijn en de stemming die ik wil", zegt hij. "Daarna weet ik dat het RAW-bestand alles kan vastleggen wat ik wil. Het is dus heel eenvoudig om ervoor te zorgen dat de foto goed is belicht."

Niet elke opname hoeft met een standaardbelichting te worden gemaakt. Als je bijvoorbeeld een low-key-portret wilt maken waarop donkere tinten de overhand hebben, of een low-key-portret waarop heldere tinten de overhand hebben, kun je de belichting aanpassen zodat het histogram zich dichter bij de linkerkant (voor low-key) of rechterkant (bij high-key) bevindt.

Het is de moeite waard om extra aandacht te besteden aan het histogram als je portretten maakt die je wilt printen. Afbeeldingen kunnen helderder op het scherm worden weergegeven dan op papier, dus het behouden van belangrijke hooglichten en schaduwdetails geeft je meer flexibiliteit bij het voorbereiden van afbeeldingen voor printen. Maak opnamen in RAW zodat je de belichting nog verder kunt aanpassen.

Naarmate je meer zelfvertrouwen krijgt, is het in de handmatige modus minder belangrijk om diafragma-, sluitertijd- en ISO-instellingen te kiezen, en juist steeds belangrijker om te weten welk creatieve effect ze hebben op het definitieve bestand. Voor portretfotografen zoals Samuel is dat het echte voordeel: de consistentie en creatieve controle om hun visie van opname tot opname te behouden.