Madeline St Clair zet verbeelding om in daden en brengt verhalen die ertoe doen

'Verbeeldingskracht wordt pas echt groots als mensen de moed en de kracht hebben om er iets mee te creëren.'

Dit zijn de woorden van de beroemde Italiaanse pedagoog Maria Montessori, die begreep waar de magische innerlijke werelden van de verbeelding ons naartoe kunnen leiden. En hoe iets wat op het eerste gezicht misschien gek, grappig of onbelangrijk lijkt, op den duur de wereld kan veranderen. En inderdaad, als ze het verhaal zou horen over hoe Madeline St Clair uiteindelijk koraalrifbioloog en filmmaker zou worden, zou ze daar waarschijnlijk helemaal niet verbaasd over zijn geweest.

'Vroeger deed ik alsof ik een zeehondje als huisdier had en liep ik met hem aan een denkbeeldige riem door de tuin', geeft Madeline lachend toe. 'Ik vroeg steeds weer waarom we geen vijver met zeehonden in de tuin konden hebben.' Die fascinatie bloeide op na een familie-uitstapje naar een zeehondenopvangcentrum in Cornwall en hield aan, nou ja… haar leven lang. 'Van mijn tweede tot mijn achtste jaar had ik gewoon zo’n onbeschrijfelijke nieuwsgierigheid naar de zee, en vooral naar zeehonden.' Tegenwoordig is ze ambassadrice voor precies datzelfde zeehondenopvangcentrum, maar tussendoor waren er jaren waarin ze een rechtenstudie op het oog had. 'Ik wilde al heel lang advocaat worden, ook al had ik diep van binnen een enorme passie voor de zee.'

Maar een tragedie toen ze zeventien was, zette alles op zijn kop. 'Een van mijn dierbaarste vrienden overleed. Dat was onverwacht en schokkend, en ik besefte dat ik niet onoverwinnelijk was', zegt ze. 'Naarmate je ouder wordt, verlies je vanzelf je gevoel van onsterfelijkheid. Maar bij mij gebeurde het eigenlijk van de ene op de andere dag.' Ze trok meteen haar aanmelding voor de rechtenstudie in en stapte over naar de biowetenschappen aan de Universiteit van Exeter. 'Mijn ouders waren in de war, maar ik wist dat ik dit moest doen, want het leven is kort en ik wilde iets doen waar ik van houd, iets wat ertoe doet.'

Tegen het laatste jaar van haar studie was ze er helemaal in opgegaan en op weg naar een master in tropische mariene biologie. Maar tegelijkertijd had haar vakgebied ook iets wat haar dwarszat. 'Er was echt een gebrek aan wetenschapscommunicatie', legt Madeline uit. 'Er is een uitspraak die zegt: ‘Wetenschap is maar half af als ze niet wordt overgebracht’, en toch had ik maar één module wetenschapscommunicatie gevolgd. Ik wist dat ik met koraalriffen wilde werken en echt iets wilde betekenen, maar ik wist ook dat ik moest laten zien wat ik deed.' Dat was begrijpelijk, want ze had hard gewerkt om haar eerste camera – een Canon EOS 500D – te kunnen kopen toen ze nog maar 14 was. 'Ik won de fotowedstrijd op school, maar ik had geen natuurlijk talent – ik had gewoon hard gewerkt!'

Na haar eerste scubaduiksessies zag ze al welke reactie haar foto’s konden oproepen. 'Ik kon mijn 500D niet mee onder water nemen, want toen maakte nog niemand er een behuizing voor, dus gebruikte ik een kleine actiecamera', herinnert ze zich. 'Ik heb die vreselijke foto’s van vissen op een koraalrif gemaakt – wazig en veel te fel – en liet ze aan mijn oma zien. Ze was zo enthousiast! Ik denk dat ik op dat moment een verhalenverteller werd. Ik had het vermogen om iets van de ene plek op de wereld te halen en het aan mensen te geven die er geen idee van hebben of er geen band mee hebben. En dat ik zelfs een sprankje enthousiasme bij hen zag opbloeien, heeft mijn carrière een andere wending gegeven.' 

Door onderwaterexperimenten te filmen ('we noemen ze trials') leerde ze hoe ze wetenschap en filmen kon combineren. 'Je moet de kleurbalans en de witbalans goed instellen, en de basisprincipes van het filmen leren, zoals sluitertijd, ISO en diafragma…', legt ze uit. 'Ik heb al die technische basisprincipes onder de knie gekregen, terwijl ik tegelijkertijd ook wetenschapper was. Ik keek naar YouTube, liep mee met mensen uit de branche en nam alles in me op wat ik maar kon.'

Je zou denken dat dit al meer dan genoeg was om mee aan de slag te gaan, maar niet voor Madeline, voor wie elke leerervaring weer nieuwe vragen met zich meebracht. En ze had een enorme vraag tijdens het duiken in Indonesië tijdens haar masteropleiding: 'Waarom werken er geen lokale vrouwen in de mariene wetenschap?' Tot haar teleurstelling bleek het antwoord te zijn dat dit niet als passend werk voor vrouwen werd beschouwd. Ze had in de praktijk ook andere gendergerelateerde kwesties opgemerkt die haar echt zorgen baarden. Haar antwoord? Het oprichten van een liefdadigheidsorganisatie met de naam Women in Ocean Science. Ze was pas 21 jaar oud.

Acht jaar later heeft Madeline onlangs haar functie als directeur neergelegd (ze staat op het punt om aan een promotieonderzoek in het herstel van koraalriffen te beginnen), maar de liefdadigheidsorganisatie is, terecht, een bron van enorme voldoening en trots. 'Onze belangrijkste doelen waren vrouwen meer zeggenschap te geven, hun stem te laten horen en te versterken, en kansen voor hen te creëren op het gebied van de oceaanwetenschap', zegt ze. 'Empower Ocean is ons initiatief in Indonesië en de Malediven, waar we met succes twintig lokale vrouwen hebben opgeleid in duiken en mariene wetenschappen. Vaak worden de stemmen van mensen in kleine eilandgemeenschappen buitengesloten bij elke vorm van oceaanbeheer. Ik hoop dat we genoeg geld bij elkaar kunnen krijgen om meer te doen.'

In 2024 werd ze ook verkozen tot 'Storyteller in Residence' voor Oceanographic Magazine, een 'waanzinnig jaar' waarin ze deed wat ze het liefste doet: mensen raken met krachtige verhalen. 'Ik ben echt trots op de verhalen die ik dat jaar heb verteld', glimlacht ze. En dat was de perfecte opstap om samen met Canon, Coral Spawning International en Nature Seychelles verder te gaan op dezelfde weg: de riffen vastleggen in virtual reality en mensen inspireren via een heel nieuw medium – iets wat voor Madeline zo ontzettend belangrijk is.

'Ik word regelmatig aangesproken door jonge vrouwen die zeggen: 'Ik wil doen wat jij doet: wetenschap overbrengen'', voegt ze eraan toe. 'Het is geweldig om te weten dat ik zelfs maar een klein beetje invloed heb gehad op mensen die om wetenschap en de oceaan geven en die de oceaan willen beschermen, en dat ik dat via film of foto kan delen.' 

Volg de voortgang van ons werk met Coral Spawning International en Nature Seychelles hier op BEKIJKEN.