ARTIKEL

Van 's avonds tot 's ochtends: tips voor fotografie bij weinig licht

Valtteri Hirvonen perfectioneerde zijn vaardigheden voor fotografie bij weinig licht tijdens de donkere winters van Finland. Hier deelt hij zijn technieken en tips.
Rotspartijen in Zion National park, Utah, VS, 's nachts. Er loopt een spoor van onscherp licht over de weg en de Melkweg is erboven in de lucht te zien.

Finse fotograaf Valtteri Hirvonen heeft tijdens de lange, donkere winters van zijn land nachtfotografie goed in de vingers gekregen. Dankzij zijn talent is hij al over de hele wereld geweest. Hij maakte deze sporen van licht terwijl hij aan het skateboarden was door Zion National Park in Utah, VS. Dat de Melkweg ook op de foto te zien is, was een onbedoeld gelukje. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III (inmiddels opgevolgd door de Canon EOS 5D Mark IV) en een Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, ingesteld op 24mm, 30 sec, f/2.8 en ISO1250. © Valtteri Hirvonen

Voor de Finse fotograaf Valtteri Hirvonen is fotografie bij weinig licht een integraal onderdeel van het vastleggen van beelden. Het zit in zijn bloed. Hij groeide op met lange, donkere Finse winters en de jonge Valtteri dan ook zijn vaardigheden op het gebied van fotografie in het donker verbeterd. Dat leidde tot een specialistische set vaardigheden die in de schemering zijn gevormd.

"In de zomer hebben we continu zonlicht, maar de hele winter is het ontzettend donker in Finland", legt hij uit. "Ik hou van de kou en de sneeuw, maar in de winter, als ik foto's wilde maken, moest dat 's avonds of 's nachts, als ik klaar was met het werk dat ik overdag deed. Dus moest ik manieren bedenken om toch mijn hobby te kunnen uitvoeren. Het ging heel natuurlijk – er was in principe geen licht, dus ik heb moeten leren hoe ik dan foto's kon maken." Ondanks dat Valtteri succesvol werd in commerciële fotografie, verdween zijn passie voor de etherische wereld die ontstaat wanneer de zon ondergaat niet.

Gewapend met zijn Canon EOS R5 en Canon EOS 5D Mark III (inmiddels opgevolgd door de Canon EOS 5D Mark IV), een wireless afstandsbediening en een statief van koolstofvezel, is Valtteri goed uitgerust om de sfeervolle beelden vast te leggen met visie en vastberadenheid. Zijn fascinatie voor fotografie bij weinig licht heeft in zijn veelzijdige carrière van twintig jaar geleid tot een indrukwekkend oeuvre. Zo maakte hij bijvoorbeeld romantische reis- en avonturenfoto's bij weinig licht, maar de serie 'The Darkest Hour' is misschien wel zijn bekendste werk. Hier geeft hij wat wijze raad dat iedereen kan helpen als ze in de schemering willen fotograferen.
Een heldere maan aan de hemel boven een bos.

Valtteri maakte deze foto van de maan terwijl hij naar huis reed van een andere opdracht. Hij maakte die vanuit de hand door het raam van zijn auto en zegt dat de ergonomie van de camera essentieel is om snel te kunnen reageren als hij een kans ziet. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, ingesteld op 70mm, 1/125 sec, f/5.6 en ISO1600. © Valtteri Hirvonen

Een volle bloedmaan aan de nachtelijke hemel boven een halfronde tent die van binnenuit wordt verlicht.

Deze foto met een lange sluitertijd van een volle bloedmaan is gemaakt was taken in hartje winter, terwijl Valtteri naast een moeras kampeerde – gelukkig in een bijpassende tent. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, ingesteld op 70mm, 6 sec, f/8 en ISO3200. © Valtteri Hirvonen

1. Maak groothoekopnamen

Hoewel het misschien verleidelijk is om je lange objectieven mee te nemen als je 's avonds gaat fotograferen, adviseert Valtteri wat anders. "In situaties met weinig licht kan het soms moeilijk zijn om scherp te stellen met een teleobjectief. Ik gebruik meestal brandpuntsafstanden tussen 24mm en 50mm. Als het gitzwart is of als je fotografeert bij het licht van de maan of sterren, moet je misschien focusbracketing gebruiken bij een teleobjectief. Daar heb ik geen zin in, dus ik gebruik 90% van de tijd mijn Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, omdat 24mm op een full-frame camera breed genoeg is voor ongeveer alles.

"Het objectief met brandpuntsafstanden tussen 24 en 70mm is voor mij het meest natuurlijk. Niet te breed en niet te lang. Ik weet dat ik daar in elke situatie wel iets mee kan. Ik hoef dan ook niets anders mee te nemen. Daardoor heb ik de vrijheid om niet aan mijn uitrusting te hoeven denken tijdens het fotograferen."

Heb je Canon-apparatuur?

Registreer je apparatuur voor gratis advies van experts, onderhoud van apparatuur, toegang tot inspirerende evenementen en exclusieve aanbiedingen met Canon Professional Services.
Zo heeft Valtteri altijd foto's gemaakt met een Canon en hij zegt dat het essentieel is dat zijn camera goed aanvoelt. "Ik ben zoveel buiten dat ik meestal handschoenen aan heb, dus de ergonomie van mijn camera is heel belangrijk", legt hij uit. "Het gaat niet om de hoeveelheid Megapixel – er zijn dingen die je niet kan meten, zoals voelt de camera goed?"

2. Focus op het onderwerp

Streef niet naar technische perfectie als dat ten koste gaat van je creativiteit en interesse, adviseert Valtteri. "Het belangrijkste is dat je je geen zorgen moet maken als je foto bewogen is of technisch niet perfect is. Als je denkt aan iconische foto's van vroeger, zie je de technische kant niet echt. Het gaat om het moment en het onderwerp. Als je een goede foto hebt gemaakt, maar hij is bewogen, is het nog steeds een goede foto. Als je foto heel scherp is, maar er staat verder niets interessants op, is het ook geen geweldige foto. Het is echt niet het einde van de wereld als je foto's vaak niet heel scherp zijn."

De fotografie van Valtteri bij weinig licht en 's nachts valt op dankzij zijn sterke composities met natuurlijke en door mensen gemaakte elementen. De onderwerpen in zijn foto's zijn heel verschillend. Bijvoorbeeld een adelaar die naar het midden van het beeld duikt, sporen van licht te midden van een verlaten landschap, de eerste zonnestralen 's ochtend die door de wolken breken of de prachtige eenvoud van een volle maan die het bos eronder verlicht. Door te fotograferen op verschillende tijdstippen 's nachts en tijdens verschillende seizoenen – van roze zonsondergangen tijdens de zomer tot de diepe duisternis in hartje winter – en door te spelen met verschillende sluitertijden, laat Valtteri zien dat fotografie bij weinig licht en 's nachts ook veel verschillende kleuren heeft, niet alleen blauwtinten.

Van alle ingrediënten die een geweldig plaatje opleveren, zet Valtteri zijn zinnen vooral op één ding: "Ik ben altijd op zoek naar dat speciale licht. Zelfs op de meest gewone locatie kun je fantastische resultaten krijgen als je het juiste licht hebt en een onderscheidende compositie gebruikt."
Hoge naaldbomen bedekt met sneeuw, tegen een donkere lucht.

Valtteri houdt ervan om foto's te maken in Lapland tijdens de poolnachten, wanneer de zon niet opkomt. Deze foto is rond de middag gemaakt. Veel lichter dan dit wordt het dan niet. Het is een goed voorbeeld dat het 'juiste licht' de sfeer van een anders simpele plek, kan beïnvloeden. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, ingesteld op 50mm, 1/25 sec, f/8 en ISO1600. © Valtteri Hirvonen

3. Zet beeldstabilisatie uit bij een lange sluitertijd

Beeldstabilisatie, met name de in-body IS van de Canon EOS R5 en de EOS R6 waarmee in combinatie met sommige objectieven IS tot 8 stops mogelijk is, geeft je de vrijheid om vanuit de hand te fotograferen in situaties wanneer een statief niet praktisch is. Maar als je 's nachts foto's gaat maken met een lange sluitertijd en een statief, wil je de IS-functie wel uitzetten, net zoals Valtteri doet.

Dat komt door de manier waarop beeldstabilisatie werkt. Als een Is-objectiefgroep actief is bijvoorbeeld, kunnen de elementen bewegen. Ze zijn ontworpen om in deze modus beweging te detecteren en zodanig te bewegen dat ze die beweging tegengaan. Dus als je foto's maakt met een statief met IS ingeschakeld, kunnen die elementen zich gewoon verplaatsen en gaan ze zoeken naar beweging om die tegen te gaan. Daardoor krijg je misschien ongewenste vervaging tijdens de lange sluitertijd. Als je statief gebruikt die niet kan bewegen, kun je IS uitzetten om die objectiefelementen vast te zetten. De meeste moderne objectieven kunnen een statief detecteren om dit probleem te voorkomen, maar je kan dan nog steeds IS uitzetten om stroom te besparen.
Wings outstretched, a great grey owl swoops down towards the forest floor.

Roofvogels die zijn gefotografeerd in de schemering met de EOS-1D X Mark III

Hoe presteert Canon's voornaamste actiecamera bij het fotograferen van snel bewegende vogels bij extreem weinig licht? Wildlifefotograaf Markus Varesvuo zoekt het uit.
Valtteri zegt: "Als je voor meer dan twee seconden gaat, moet je de stabilisatie uitzetten. Stabilisatie maakt een groot verschil als je fotografeert vanuit de hand of bij hogere snelheden, maar als je voor meer dan een seconde gaat en je gebruikt een statief, heeft beeld- en objectiefstabilisatie maar beperkt voordeel."

4. Experimenteer met je eigen lichtbronnen

Valtteri voegt vaak artificieel licht toe om een aandachtspunt te creëren of om de kleuren in zijn foto's te accentueren, of dat nou is door het toevoegen van sporen van licht of door een verlichte tent die perfect past bij de kleuren van een volle bloedmaan. Dat is waarom de hoofdlamp voor Valtteri een van de belangrijkste stukken in zijn uitrusting is. "Ik heb altijd een hele felle hoofdlamp bij me om te zien waar ik naartoe ga, maar ook om te kunnen tekenen met licht. Als het gitzwart is, kan ik met de hoofdlamp de randen van mijn compositie zien – en ik kan er de rechter- en linkerkant van mijn kader mee zien."
Een roze zonsondergang boven een roerloos meer.

Deze foto is schijnbaar heel simpel, en is net na hartje zomer gemaakt in het Finse Lapland. De etherische kleuren van de zonsondergang worden gereflecteerd op het roerloze water van het meer eronder. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, ingesteld op 28mm, 1/25 sec, f/2.8 en ISO3200. © Valtteri Hirvonen

Een man met een hoofdlamp die voor zijn tent staat. De tent is opgezet bovenop een heuvel met uitzicht op een meer.

Deze foto is net na de vorige foto gemaakt en laat het gebrek aan lichtvervuiling zien in het Finse Lapland. Valtteri bracht de nacht door in een tent bovenop een heuvel om naar de sterren te kijken. Hij wil het liefst op een locatie aankomen voordat de zon ondergaat, zodat hij een goede compositie kan vinden voor zijn foto en dan kan gaan zitten en wachten. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, ingesteld op 24mm at 1/25 sec, f/2.8 en ISO3200. © Valtteri Hirvonen

5. Wees ter plaatse voor het donker wordt

Valtteri zegt dat het belangrijk is op tijd aan te komen om een goede compositie te kunnen maken. "Ik ben meestal ter plaatste voordat het pikkedonker is, zodat ik het landschap kan zien en vast een goede compositie voor mijn foto via de zoeker kan vinden. En dan ga ik wachten. Ik heb dan een thermosfles met thee of warme chocolademelk bij me en dan wacht ik en geniet ik van wat ik zie. Ik begin foto's te maken tijdens de schemering, maar voordat je een foto maakt, weet je nooit of je het beste licht krijgt net voor het echt donker wordt of pas als het heel donker is. Er is namelijk een vreemde schemering tijdens het schemeren. Dat geldt ook als je fotografeert tijdens zonsopgang. Ik laat het afhangen van het moment. Ik bekijk hoe de situatie en het landschap veranderen en ga er dan gewoon voor. Ik moet er soms wel twee tot drie uur op wachten."
Twee wandelaars waarvan je het silhouet ziet tegen een felle cirkel zonlicht dat door donkere stormwolken schijnt.

Op de foto zie je het silhouet van deze twee wandelaars tegen een mysterieuze bol licht en lijkt het alsof die 's nachts is gemaakt. De foto is echter midden op de dag in Noorwegen gemaakt, toen de zon door donkere stormwolken werd verduisterd. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, ingesteld op 70mm, 1/100 sec, f/4 en ISO400. © Valtteri Hirvonen

Twee stekelige bomen in Joshua Tree National Park, Californië, VS, omringt door sporen van licht. De oranje nachtelijke hemel is bezaaid met sterren.

Deze nachtelijke foto met een lange sluitertijd – gemaakt in Joshua Tree National Park, Californië, VS – was ook het moment dat Valtteri zijn camera kwijtraakte in de woestijn. Hij gebruikte zijn afstandsbediening om de camera te activeren en zijn hoofdlamp maakte de sporen van licht die zijn verwoede zoektocht vastleggen. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief, ingesteld op 70mm, 30 sec, f/2.8 en ISO3200. © Valtteri Hirvonen

6. Ga op zoek naar echte duisternis

De effecten van lichtvervuiling kunnen een grote invloed hebben op fotografie bij weinig licht, dus Valtteri probeert die altijd te vermijden. "Als je in een stad woont, is er ook veel lichtvervuiling", zegt hij. "Als je de mogelijkheid hebt om lichtvervuiling te vermijden, zul je een enorme verbetering zien bij je nachtfoto's. Het is echt magisch wanneer je een sluitertijd van vijf minuten gebruikt en de sterren je landschap echt verlichten – dat kun je niet met het blote oog zien. De camera ziet dan iets wat jij niet ziet en dat zorgt voor een heel speciaal moment."

7. Wees niet bang voor hogere ISO-waarden

Valtteri maakt zich niet druk over beeldruis. Dit probleem wordt tot een minimum beperkt door wat zijn Canon EOS R5 en Canon EOS 5D Mark III kunnen bij weinig licht, maar misschien nog wel belangrijker is dat hij dankzij de hoge ISO-waarden die foto's kan maken. "Wees niet bang om hogere ISO-waarden van je sensor te gebruiken en zet die zo hoog als nodig is om te kunnen fotograferen. Gebruik wat je maar nodig hebt om je foto te maken. Zet de waarde natuurlijk zo laag mogelijk, maar als dat ISO 12800 is, dan is dat zo. Als je een hoge ISO-waarde moet gebruiken, dan moet je die gebruiken. Zo simpel is het."

Geschreven door Mark Alexander


Gerelateerde artikelen

Get the newsletter

Click here to get inspiring stories and exciting news from Canon Europe Pro