Buiten de kaders: nieuwe perspectieven op wildlife- en natuurfotografie

Het is vaak lastig om een stijl te vinden waarmee je je onderscheidt van de massa en hetzelfde onderwerp vanuit een nieuw perspectief bekijkt. Maar het is niet onmogelijk. Er is altijd ruimte voor professionele fotografen die hun ambacht op een nieuwe manier benaderen aan de hand van ervaring en experimenten.

Fotografe en contentcreator Dani Connor verhuisde van Engeland naar Zweden om haar passie voor wildlifefotografie, en in het bijzonder rode eekhoorns, na te jagen.

Michel d'Oultremont begon met fotograferen op het Belgische platteland toen hij nog maar 13 jaar oud was, voordat hij aan zijn loopbaan begon die hem over de hele wereld zou brengen. In de loop der jaren heeft hij een zee aan prijzen gewonnen, waaronder de felbegeerde Wildlife Photographer of the Year – Rising Star Award in 2018.

Dafna Tal is een multidisciplinair artiest met een achtergrond in toneel, beeldhouwen en schilderen, die haar roeping heeft gevonden in onderwaterfotografie. Haar werk is internationaal tentoongesteld, onder andere in het Casula Powerhouse Arts Centre in Sydney, Australië.

Clement Kiragu is een Keniaanse natuurbeschermer die heeft gewerkt voor publicaties als de Financial Times en National Geographic. In 2017 werd hij uitgeroepen tot ’Africa's Photographer of the Year’.

In dit artikel bespreken alle vier de fotografen de technieken, mentaliteit en uitrusting die hen in staat hebben gesteld om een unieke fotografische identiteit te ontwikkelen en hun genre vanuit een nieuw perspectief te verkennen.

"Sommige dieren leveren gewoonweg een interessanter silhouet op", erkent Dani Connor. De wildlifefotografe en contentcreator heeft een trouwe schare fans opgebouwd met videodagboeken waarin ze verslag doet over haar ervaringen met het fotograferen van rode eekhoorns. Ook zoekt ze naar nieuwe manieren om het dagelijkse leven van deze welbekende diertjes vast te leggen. Een van de technieken waarmee ze experimenteert, is het gebruik van tegenlicht en dat levert volgens haar vooral in het gouden uur bijzondere resultaten op. "Ik probeer eekhoorns met hun staart omhoog in tegenlicht vast te leggen, voor die typerende vorm en nadruk op hun charismatische lange oorpluimen." In deze uitdagende lichtomstandigheden vertrouwt ze op de snelle en nauwkeurige onderwerpdetectie van camera's uit de EOS R5-serie en de EOS R6 Mark III om haar onderwerpen scherp in beeld te krijgen. "De autofocus is zo goed dat deze zelfs in het schemerdonker nog steeds het oog weet te vinden."

Met hulp van haar volgers op social media heeft Dani via crowdfunding de aankoop van een plaatselijk stukje bos gefinancierd, waar ze de eekhoorns voert en fotografeert. Zo heeft ze een locatie waar haar onderwerpen en het licht op hun best zijn. Verder experimenteert ze met een flitser voor opnames met tegenlicht. Ze vertelt dat ze een Speedlite "achter een tak of oude boomstronk plaatst" voordat ze op een verantwoorde manier de diertjes met voer naar de plek lokt. "Waar ik op uit ben, is een eekhoornsilhouet met randverlichting rond de omtrek. Maar je moet goed in de gaten houden wat er nog meer wordt verlicht, zeker als je op de voorgrond takken hebt."

Voor een groot deel van haar wildlifefoto's visualiseert Dani haar opnames vooraf, in plaats van gewoonweg te reageren op wat er gebeurt. "Ik schets voortdurend ideeën voor nieuwe beelden", vertelt ze. Maar het kan soms jaren duren voordat een concept uit haar schetsboek als foto werkelijkheid wordt. Ze vertelt dat opnames van andere onderwerpen en omgevingen haar inspiratie geven voor beelden van de eekhoorns thuis. "Terwijl ik in Mexico monarchvlinders fotografeerde, deed ik veel verschillende ideeën op die ik kan toepassen bij het fotograferen van eekhoorns. Als ik de vlinders bijvoorbeeld vastlegde met een lange sluitertijd, bracht dat beweging in de foto's. Ik ken niet veel fotografen die deze techniek voor eekhoorns gebruiken en dat stimuleert me om dit uit te proberen."

"Door mijn ervaring in portretfotografie, commerciële fotografie en landschapsfotografie, weet ik hoe licht eruitziet op een onderwerp vanuit vrijwel elke hoek", legt Dafna uit.

Gebaseerd op dit fundament realiseerde Dafna zich dat ze de capaciteit en kennis had om een studio-achtige omgeving te creëren om wildlife in de duisternis van de zee te fotograferen. Volgens haar moet je voor het vinden van een stijl en een perspectief die je als kunstenaar aanspreken heel eerlijk tegenover jezelf zijn. "Het is belangrijk erachter te komen wat je persoonlijk aantrekt en je daardoor te laten leiden, want het belangrijkste in artistieke expressie is de authenticiteit en oprechtheid van de kunstenaar", zegt ze.

Voor Dafna hield dit in dat ze haar technische knowhow van licht en haar vaardigheden als getrainde duiker gebruikte om bijzonder zeeleven in nachtelijke duisternis vast te leggen. "Het doet een beetje buitenaards aan, met al die deeltjes in het water en de markante schepsels die overdag vaak onzichtbaar blijven", zegt ze. "Het is ook een tijd waarin je het licht goed kunt controleren en het verlichte dier eruit springt tegen de donkere achtergrond."

"Mensen fotograferen altijd vanaf het dak van safarivoertuigen, maar als je een leeuw vastlegt, wil je die grootsheid weergeven. Ga dus lager zitten om een realistischer perspectief te krijgen", aldus Clement, die zijn enorme ervaring in het Keniaanse Maasai Mara National Reserve gebruikt om eerlijke, uitdagende manieren te vinden om wildlife te fotograferen, waarbij hij de dieren zo min mogelijk stoort. "Als je grote katten fotografeert, moet je uit de buurt blijven, een lang objectief gebruiken en veel geduld hebben", legt hij uit. "Misschien beginnen ze zelfs te spelen, zich met hun welpen bezig te houden, te jagen… Dan zie je hun natuurlijke gedrag."

Clement gebruikt sinds jaar en dag de Canon EOS-1D X Mark III, maar alleen dankzij de mogelijkheden van de Canon EOS R5 heeft hij een nieuwe creatieve weg kunnen inslaan. Clement gebruikt de oogtracking van het EOS iTR AFX-systeem om beelden vanuit extreem lage hoeken vast te leggen, waarbij de voorgrond vaak prominent aanwezig is. Dit geeft de toeschouwer het gevoel een kleiner prooidier te zijn dat van een afstand toekijkt.

"Ik heb een foto [hierboven] van gras dat door het beeld wuift en toch stelde de Canon EOS R5 scherp op het oog van de leeuw. Dat vond ik echt ongelooflijk! Met vorige modellen zou dat vrijwel onmogelijk zijn geweest", aldus Clement. "Ik zou echt de grenzen van deze mogelijkheden willen opzoeken."

Het succes van Clements zorgvuldig uitgewerkte, ongekunstelde foto's is een combinatie van geduld en apparatuurkeuze. "Dat is waarom ik graag met de Canon RF 100-500mm F4.5-7.1L IS USM en de Canon Extender RF 1.4x werk", zegt hij. "Het geeft me de ruimte om beelden vast te leggen zonder de dieren te storen.

"Mijn stijl neigt eerder naar kunst dan naar documentaire. Met deze benadering worden de foto's artistieker en slimmer. Mijn doel is dat mensen om de dieren gaan geven en misschien gaan bijdragen aan de strijd."

"Ik vind het belangrijk om de omgeving te laten zien, want ik houd niet van foto's waarop het dier duidelijk te zien is", zegt Michel. "Ik heb liever een hint van leven te midden van een mooie omgeving. Ik probeer altijd een esthetische locatie op te zoeken."

Michel heeft een bijzondere manier gevonden om de rol van de omgeving te veranderen. In sommige foto's laat hij het dier zien als een klein, maar herkenbaar element van de omgeving. In anderen overbelicht hij de omgeving om het dier te isoleren, dat daardoor een klein stukje van een grotere puzzel wordt. "Het dier loopt de tekening in die voor mij ligt en kiest uiteindelijk zelf waar hij wordt vastgelegd", aldus Michel.

Voor dit soort beelden combineert Michel een Canon EOS R5 Mark II, EOS R3 of EOS R6 Mark II met de Canon EF 100-400mm f/4.5-5.6L IS II USM-, Canon EF 400mm f/2.8L IS II USM- en de Canon EF 600mm f/4L IS II USM-objectieven via een EF EOS R-vattingadapter.

"De EOS R5 Mark II helpt me enorm. De stille modus is fantastisch voor deze vorm van fotografie", zegt Michel. "Ik werk altijd met een klein diafragma, waardoor ik mijn onderwerp kan isoleren. Ik werk met meervlaksmeting en regel mijn belichting met EV's. Eigenlijk ben ik geen goede technicus, daarom zet ik veel van de camera-instellingen op automatisch, zodat ik me op het wild kan concentreren."

Clements kunstzinnige benadering heeft hem er ook toe gebracht het traditionele streven naar scherpte en helderheid te laten vallen, en te onderzoeken hoe hij middels bewegingsonscherpte beweging kan vastleggen. Maar voor Clement is het meer dan een artistieke benadering. "Ik gebruik bewegingsonscherpte voor dieren waarvoor mensen minder belangstelling hebben. Dieren zoals zebra's en wildebeesten. Ik gebruik deze technieken om de aandacht op hen te vestigen", zegt hij.

Het is niet eenvoudig om dit soort foto's te maken, maar als het je lukt, zijn ze volgens Clement de moeite waard. Clement heeft inmiddels zijn eigen benadering ontwikkeld om dit soort magische beelden te creëren. "Ik gebruik de Canon EOS R5 meestal met het Canon RF 100-500mm F4.5-7.1L IS USM-objectief", legt hij uit. "Ik heb mijn ISO altijd op 100 staan, ik vertraag de sluitertijd tot 1/25 en dat compenseer ik met het diafragma. Het is dus gewoon uitproberen totdat het lukt. Maar worden ze ook mooi? Ze worden prachtig."

Hoewel Dafna zich toelegt op het fotograferen van bijzonder diepzeeleven, gelooft ze ook dat een omgeving net zo mooi kan zijn als de dieren die erin leven, wat de zee zelf tot een waardig onderwerp maakt. "Of het nu gaat om kleine of grote dingen, ik vind dat elk detail in de natuur fascineert en charme heeft", zegt ze.

Dafna is zowel duiker als natuur- en fotografieliefhebber, dus is het niet verwonderlijk dat ze zich geroepen voelt de schoonheid van de oceaan vast te leggen. In een serie kleinere, gedetailleerde beelden (zoals hierboven), lukt het haar om deze onmetelijke wereld op een karaktervolle manier vast te leggen.

"Ik denk dat water, en de onderwaterwereld in het algemeen, een omgeving is waarin je goed kunt spelen met licht, kleuren en texturen. Door de transparantie van het water, de wind, de golven en het veranderende licht ontstaan talloze mooie vormen", aldus Dafna. "Een kleinere scherptediepte geeft het beeld meer diepte en creëert een interessant effect. Daarbij beïnvloedt de kwaliteit van het objectief de bokeh en wat dat betreft kan ik de Canon RF-objectieven alleen maar loven om de mooie textuur die ze creëren."

Omdat deze beelden creatiever zijn, is het verkrijgen van een goede foto volgens Dafna minder een kwestie van exacte wetenschap en meer van experimenteren. "Het is belangrijk dat je beseft dat er in dit geval geen 'correcte' camera-instellingen zijn. Ik zou zoveel mogelijk experimenteren met verschillende belichtingen, inclusief onder- en overbelichting, verschillende snelheden, enzovoort, om te zien wat het beste werkt en je aanspreekt", zegt ze tot slot.


Geschreven door Jack Fittes en Marcus Hawkins